تنظیم دانخوری بشقابی؛ 5 تکنیک طلایی افزایش رشد و یکنواختی طیور

نقش حیاتی تنظیم دانخوری بشقابی در تحریک اشتها و رشد اولیه

در روزهای ابتدایی جوجه‌ریزی، هدف اصلی ما این است که جوجه در کمترین زمان ممکن به دان و آب دسترسی پیدا کند تا کیسه زرده جذب شده و سیستم گوارشی فعال شود.

وضعیت بشقاب‌ها در روزهای اول (Starter Phase)

در این مرحله، تنظیم دانخوری بشقابی باید به گونه‌ای باشد که بشقاب‌ها کاملاً مماس با بستر (پوشال) قرار گیرند. جوجه نباید برای رسیدن به دان تلاش فیزیکی زیادی انجام دهد.

• نکته طلایی: سطح دان در بشقاب‌ها باید در بالاترین حالت ممکن (اصطلاحاً “پر”) قرار گیرد. این کار باعث می‌شود بوی دان و رنگ آن جوجه را تحریک به نوک زدن کند. اگر در این مرحله تنظیم دانخوری بشقابی به درستی انجام نشود، جوجه‌ها سراغ خوردن پوشال می‌روند که منجر به عفونت‌های گوارشی و عدم رشد یکنواخت می‌شود.

انتقال از دان روی کاغذ به دانخوری بشقابی

بسیاری از مرغداران در کنار خطوط بشقابی، از کاغذ دان یا سینی‌های دستی استفاده می‌کنند. تنظیم دانخوری بشقابی باید به شکلی باشد که وقتی جوجه‌ها به سن ۳ تا ۵ روزگی رسیدند، به راحتی از سینی به سمت بشقاب هدایت شوند. ارتفاع لبه بشقاب نباید مانع ورود جوجه‌های کنجکاو به داخل بشقاب شود (در مدل‌هایی که اجازه ورود به جوجه می‌دهند).

استانداردهای ارتفاع؛ تنظیم دانخوری بشقابی متناسب با فیزیک طیور

با رشد سریع سویه‌های مدرن مانند راس ۳۰۸ یا کاب، فیزیک بدن پرنده هر ۴۸ ساعت تغییر می‌کند. بنابراین، تنظیم دانخوری بشقابی یک کار ثابت نیست و باید به صورت روزانه پایش شود.

قاعده کلی ارتفاع لبه بشقاب

بهترین حالت برای تنظیم دانخوری بشقابی در دوران رشد و پایانی، حالتی است که لبه بشقاب دانخوری هم‌سطح با چینه دان (محل اتصال گردن به تنه) پرنده باشد.

• چرا این ارتفاع؟ اگر لبه بشقاب پایین‌تر باشد، پرنده می‌تواند سر خود را داخل دان برده و با حرکات جانبی منقار، دان را به بیرون پرتاب کند (هدررفت شدید). اگر لبه بشقاب بالاتر باشد، پرنده مجبور است گردن خود را بیش از حد کشیده یا روی پاهای خود فشار بیاورد که باعث نقص‌های اسکلتی و خستگی پرنده می‌شود. در نهایت، پرندگان کوچک‌تر گله از خوردن صرف‌نظر کرده و یکنواختی گله به شدت افت می‌کند.

ترازبندی خطوط دانخوری

در هنگام تنظیم دانخوری بشقابی، باید از تراز بودن کل خط (طول سالن) اطمینان حاصل کرد. اگر خط دانخوری دارای پستی و بلندی باشد، در نقاط گود، بشقاب‌ها پایین‌تر از قد پرنده قرار می‌گیرند و دان ریزش بیشتری دارد، در حالی که در نقاط بلند، پرنده به دان دسترسی ندارد. استفاده از وینچ‌های باکیفیت و کابل‌های فولادی بدون کشسانی برای تنظیم دانخوری بشقابی الزامی است.

مدیریت سطح دان؛ جلوگیری از هدررفت و حفظ تازگی خوراک

یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های تنظیم دانخوری بشقابی، تعیین میزان دان موجود در هر بشقاب است. سیستم‌های مدرن دارای حلقه‌های تنظیمی (Adjustment Rings) هستند که معمولاً از شماره ۱ تا ۵ یا ۷ درجه‌بندی شده‌اند.

کاهش سطح دان با افزایش سن

برخلاف تصور عمومی، هرچه سن گله بالاتر می‌رود، باید سطح دان در بشقاب را کاهش داد.

• دلیل فنی: مرغ‌های بالغ منقار بزرگتری دارند و قدرت پرتاب دان آن‌ها بیشتر است. با تنظیم دانخوری بشقابی در سطوح پایین (مثلاً درجه ۱ یا ۲)، پرنده مجبور است برای رسیدن به دان، مستقیماً منقار خود را به سمت مرکز بشقاب ببرد. این کار مانع از “ریخت‌وپاش منقاری” می‌شود.

• تازگی دان: سطح پایین دان باعث می‌شود دان سریع‌تر مصرف شده و دان تازه از سیلو جایگزین شود. دان باقی‌مانده در لایه‌های زیرین بشقاب‌های پر، در معرض رطوبت و آمونیاک سالن فاسد شده و باعث مسمومیت‌های قارچی می‌شود.

تنظیم بشقاب کنترلی (Control Pan)

سنسور انتهای خط، فرمان‌دهنده اصلی به موتور اوگر است. تنظیم دانخوری بشقابی در بخش سنسور بسیار حساس است. اگر سنسور خیلی حساس تنظیم شود، اوگر مدام روشن و خاموش می‌شود (استهلاک موتور). اگر حساسیت کم باشد، بشقاب‌های ابتدای خط خالی می‌مانند. باید بشقاب سنسوردار را در نقطه‌ای قرار داد که بیشترین مصرف دان را دارد تا به محض کم شدن دان، کل خط شارژ شود.

تأثیر تجهیزات مدرن بر یکنواختی و رشد (FCR)

تکنولوژی ساخت در تنظیم دانخوری بشقابی نقش مهمی دارد. بشقاب‌های ضد هدررفت (Anti-waste) با طراحی لبه‌های کنگره‌دار، مانع از خروج دان می‌شوند.

توزیع همزمان دان

در سالن‌های طولانی، یکی از چالش‌های تنظیم دانخوری بشقابی این است که دان به همه بشقاب‌ها همزمان برسد. استفاده از اوگرهای با سرعت بالا (High Speed) کمک می‌کند تا گله در زمان توزیع دان دچار استرس و تجمع نشود. تجمع پرندگان دور اولین بشقاب‌هایی که پر می‌شوند، باعث ایجاد جراحت و خراش پوست (Dermatitis) می‌شود که کیفیت لاشه را کاهش می‌دهد.

بهداشت و قابلیت نظافت

بخش مهمی از تنظیم دانخوری بشقابی به زمان بین دو دوره مربوط می‌شود. بشقاب‌ها باید قابلیت باز شدن و شستشوی آسان را داشته باشند. باقی‌مانده دان دوره‌های قبل در لوله‌ها و بشقاب‌ها، کانون اصلی انتقال بیماری‌های باکتریایی است.

جدول راهنمای تنظیمات هفتگی دانخوری بشقابی (استاندارد نژاد گوشتی)